Proporcje tynku cementowo-wapiennego: tabela i przepis

Rozmawialiśmy niedawno o twoim remoncie i wiem, jak frustrujące bywa dobieranie proporcji do tynku cementowo-wapiennego, gdy podłoże kaprysi, a zaprawa nie chce się dobrze narzucić. Spokojnie, bo te mieszanki sprawdzają się od lat na budowach – trwałe, odporne na wilgoć i pleśnie dzięki wapnu. Omówimy tu tabelę z proporcjami cementu, wapna i piasku, skład zaprawy oraz mieszanie w betoniarce, a także dobór pod podłoże i warstwy, byś uniknął błędów i miał gładką powierzchnię na dekady.

• Proporcje cementu wapna piasek tabela
• Skład zaprawy cementowo-wapiennej
• Proporcje tynu z betoniarki
• Dobór proporcji pod podłoże
• Proporcje na różne warstwy tynku
• Proporcje cementowo-wapienne krok po kroku
• Błędy w proporcjach zaprawy tynkarskiej
• Proporcje na tynk cementowo-wapienny – Pytania i odpowiedzi

Proporcje cementu wapna piasek tabela

Podstawowe proporcje tynku cementowo-wapiennego opierają się na stosunku cementu do wapna gaszonego i piasku, gdzie cement wiąże, wapno plastyczni, a piasek nadaje objętość. Najczęściej stosowane mieszanki wahają się od 1:1:4 do 1:3:6, w zależności od grubości warstwy i wilgotności. Tabela poniżej pokazuje zalecane stosunki objętościowe dla różnych zastosowań, co ułatwia szybki dobór na budowie.

Tabela uwzględnia piasek o uziarnieniu 0–2 mm dla obrzutki i 0–1 mm dla gładzi, co zapewnia przyczepność. Więcej wapna w gładzi poprawia urabialność, ale zmniejsza twardość. Zawsze testuj konsystencję na małej porcji – zaprawa powinna opadać z łaty o 10–15 cm.

Te proporcje cementowo-wapienne gwarantują wytrzymałość na poziomie 5–10 MPa po 28 dniach, co przewyższa tynki gipsowe w wilgotnych warunkach. Piasek płukany minimalizuje skurcz, a wapno hydratyzowane zapobiega rysom. Dostosuj objętości do betoniarce o pojemności 100–150 l.

Porównanie wytrzymałości mieszanek

Wykres poniżej ilustruje wytrzymałość na ściskanie dla różnych proporcji, bazując na testach laboratoryjnych. Widzisz, jak wyższa zawartość cementu podnosi twardość, ale wapno równoważy plastycznością.

Skład zaprawy cementowo-wapiennej

Zaprawa cementowo-wapienna składa się z cementu portlandzkiego CEM II, wapna gaszonego o czystości min. 70% Ca(OH)₂ i piasku kwarcowego bez gliny. Cement zapewnia szybkie wiązanie początkowe, wapno zwiększa przyczepność i paroprzepuszczalność, a piasek wypełnia strukturę. Dodatek wody wynosi 0,4–0,6 l na kg spoiwa, by uniknąć segregacji.

Wapno gaszone, czyli hydratyzowane, chłonie wilgoć z powietrza, co wzmacnia tynk przed glonami i pleśniami. Piasek musi być o frakcji dostosowanej do warstwy – grubszy dla podkładowej, drobny dla wykończeniowej. Jakość składników decyduje o trwałości na kilkadziesiąt lat, przewyższając gipsowe tynki w pomieszczeniach technicznych.

• Cement: 200–300 kg/m³ zaprawy dla twardości.
• Wapno: 100–400 kg/m³ dla plastyczności i odporności biologicznej.
• Piasek: 1200–1600 kg/m³ dla ekonomii i objętości.
• Woda: regulowana do konsystencji gęstej śmietany.

Proporcje składników dobiera się empirycznie, ale bazowa mieszanka 1:2:5 sprawdza się uniwersalnie. Unikaj wapna niegaszonego – powoduje oparzenia i słabą urabialność. Testuj pH zaprawy na 12–13 dla optymalnego wiązania.

Proporcje tynu z betoniarki

Mieszanie tynku cementowo-wapiennego w betoniarce zaczyna się od piasku i wapna, potem cement i woda stopniowo. Proporcje 1:1:4 na narzut dają ok. 0,5 m³ zaprawy z 100 l betoniarki po 5 minutach obracania. Betoniarce o 120 l wystarczy 20 kg cementu, 20 kg wapna i 80 kg piasku na wsad.

Uruchom betoniarkę na sucho, wsyp piasek, potem wapno i cement w proporcji cementowo-wapiennej. Dolej wodę partiami, aż masa będzie plastyczna, bez grudek. Po wymieszaniu narzuć od razu – zaprawa traci urabialność po 1–2 godzinach.

Dla większych powierzchni mieszaj wsady po 80–100 l, by uniknąć wysychania. Proporcje tynków cementowo-wapiennych z betoniarki zapewniają jednorodność lepszą niż ręczne ugniatanie. Czyszczenie po pracy wodą zapobiega zatorom.

• Sucha faza: piasek + wapno + cement (3–4 min).
• Mokra faza: woda do opadu 12 cm (2 min).
• Przerwa: max 90 min przed narzutem.

Dobór proporcji pod podłoże

Podłoże z cegły lub pustaka wymaga proporcji 1:0,5:5 z grubszym piaskiem dla chropowatości i przyczepności. Na betonie komórkowym stosuj 1:2:4 z drobiną wapna, by zrównoważyć chłonność. Dostosuj mieszankę do wilgotności – suchsze podłoże więcej wapna.

Ściany murowane z betonu silikatowego potrzebują twardszej zaprawy 1:1:4, odpornej na naprężenia. Na bloczkach gazobetonowych proporcje 1:3:5 z dodatkiem plastyfikatora poprawiają rozprowadzanie. Zawsze zwilż podłoże przed obrzutką.

Podłoża drewniane lub OSB wymagają gruntowania i proporcji 1:1:3 dla elastyczności. W łazienkach zwiększ wapno do 1:2,5:4 przeciw wilgoci. Testuj przyczepność na próbce 1 m².

Proporcje pod podłoże wpływają na trwałość – błędny dobór powoduje odspajanie po roku. Analizuj chłonność i szorstkość przed mieszaniem.

Proporcje na różne warstwy tynku

Obrzutka to cienka warstwa 3–5 mm w proporcji 1:0,5:6, narzucana na sucho wilgotne podłoże dla kotwienia. Narzut główny 10–15 mm stosuje 1:1:4, zacierany pacą stalową. Gładź wykończeniowa 2–3 mm z 1:3:3 daje idealnie gładką powierzchnię pod malowanie.

Całkowita grubość tynku cementowo-wapiennego to 15–25 mm w trzech warstwach, z przerwami 24–48 h między nimi. Więcej cementu w dolnych warstwach zapewnia twardość, wapno w górnych – gładkość. Piasek drobny w gładzi minimalizuje pory.

• Obrzutka: szybka, chropowata, bogata w piasek.
• Narzut: nośna, średnio plastyczna.
• Gładź: cienka, wapienna dla finezji.

Warstwy tynkarskie wymagają proporcji dostosowanych do kolejności – zbyt wapienna obrzutka słabo trzyma narzut. Wysychanie naturalne bez przyspieszaczy skraca do tygodnia gotowości.

Proporcje cementowo-wapienne krok po kroku

Krok 1: Zmierz składniki – na 1 m² tynku o 20 mm grubości potrzeba ok. 40 l zaprawy z proporcji 1:2:5. Wsyp do betoniarce 20 l piasku, 4 l wapna, 2 l cementu. Obracaj sucho 3 minuty.

Krok 2: Dolej 10–12 l wody, mieszaj do jednorodnej masy o konsystencji gęstego ciasta. Sprawdź opad stożka na 10–14 cm. Przerzuć do koryta i narzuć pacą w ciągu godziny.

Krok 3: Po narzucie wyrównaj łata, zacieraj wilgotną gąbką po 4 godzinach. Druga warstwa po dobie, z proporcją dostosowaną do podłoża pośredniego. Ochrona folią na 3 dni.

1. Przygotuj stanowisko: czysta betoniarce, woda pitna.
2. Suche mieszanie proporcji cementowo-wapiennych.
3. Mokre do urabialności.
4. Narzut i zacieranie.

Te kroki dają tynk o twardości 7 MPa, odporny na klatki schodowe i pralnie. Z praktyki wiem, że cierpliwość w mieszaniu płaci podwójnie.

Błędy w proporcjach zaprawy tynkarskiej

Za dużo cementu w proporcji powyżej 1:0,5:3 powoduje silny skurcz i rysy po wyschnięciu. Zaprawa twardnieje zbyt szybko, tracąc urabialność. Zbyt mało wapna poniżej 1:3 prowadzi do kruszenia się powierzchni.

Gruby piasek w gładzi tworzy nierówności, wymagające szlifowania. Nadmiar wody rozwadnia mieszankę, osłabiając wytrzymałość o 30%. Suche mieszanie bez wapna powoduje pylistość.

Niewłaściwy dobór pod podłoże – np. wapienna na gładki beton – kończy się odpadaniem. Ignorowanie frakcji piasku pogarsza jakość tynku. Zawsze waż składniki, nie szacuj na oko.

• Brak testu konsystencji: pęknięcia.
• Za szybkie zacieranie: smugi.
• Pominięcie obrzutki: słaba przyczepność.

Błędy w proporcjach zaprawy tynkarskiej skracają żywotność z dekad do lat. Poprawka to skuwanie i nowa mieszanka – strata czasu i pieniędzy.

Proporcje na tynk cementowo-wapienny – Pytania i odpowiedzi

• Jakie są standardowe proporcje cementu, wapna i piasku do tynku cementowo-wapiennego?

  Standardowe proporcje to 1 część cementu (np. CEM II), 1 część wapna gaszonego (hydratyzowanego) i 5-6 części piasku płukanego o frakcji 0-2 mm. Dla warstwy podkładowej stosuje się 1:1:6, a dla wykończeniowej 1:2:8, dostosowując do chłonności podłoża.

• Czy proporcje tynku cementowo-wapiennego dobiera się indywidualnie na budowie?

  Tak, proporcje dobiera się na miejscu w zależności od podłoża, wilgotności i warunków atmosferycznych. Na przykład przy silnie chłonnym podłożu zwiększa się ilość wapna do 2 części, aby poprawić przyczepność i elastyczność zaprawy.

• Jak przygotować zaprawę tynkarską cementowo-wapienną?

  Mieszankę przygotowuje się w betoniarce: najpierw piasek z wodą, potem wapno gaszone, na końcu cement. Mieszać 3-5 minut do uzyskania jednolitej konsystencji. Narzucać i zacierać ręcznie, unikając nadmiaru wody.

• Do jakich pomieszczeń nadaje się tynk cementowo-wapienny i jakie ma zalety?

  Nadaje się do wszystkich pomieszczeń, w tym wilgotnych jak łazienki czy pralnie, oraz narażonych na uszkodzenia jak korytarze. Zalety to wysoka trwałość (kilkadziesiąt lat), odporność na pleśnie, glony i uszkodzenia mechaniczne dzięki zawartości wapna.